HIRI EGITURA

Hemen duzue hiri-egituraren aurkezpena. Amaieran,ariketa batzuk dituzue osatzeko:

HIRIEN AIRETIKO IRUDIAK

Hemengo aurkezpenean dituzue hainbat hiri ezagunen airetiko irudiak, Euskadikoak barne.

HIRI-HIERARKI MAPEN IRUZKINAK: ESPAINIA ETA EAE

Ariketa: Espainiako hiri-hierarkia maparen iruzkina egiteko gidoia (344.orrialdeko mapa)

 

1.- Sarrera:

• Espainiar estatuko gaikako mapa + irudi mapa.
• Adierazten den fenomenoa zehaztu.
• Legenda deskribatu: hirien sailkapena bost mailatan, lerrozuzenek ezartzen dituzte hiri-egituretako loturak eta koropleten bitartez hiri-ardatzak osatzen dituzten eskualdeak nabarmentzen dira.
• Hiri-sistema zer den azaldu.
• Hiri-eragin eremua zer den azaldu.

2.- Iruzkina: (gogoratu mapari erreferentzia egitea).

• Espainiar hiri-sisteman bost motatan bildu daitezke hiriak: horiek azaldu adibideak emanez.
• Espainiako hiri-sistemako hiriek harremanak dituzte elkarren artean: horiek azaldu.
• Espainiako hiri-sistema industriako etapatik heredatua dago: erdialdean, hiri-aglomerazio handiena kokatzen da, Madril, eta bere inguruan bestelako hiri-ardatzak sortzen dira: azken hauek azaldu.

3.- Ondorioak:

• Autonomien estatua ezartzeak zegoen hiri-sisteman eragina izan zuen, eskualdeko hiri-sistemak eratuz eta autonomia erkidegoko hiriburuek garrantzia hartuko dute.
• Espainia 1986an Europako Erkidegoan sartu izanak, bertako hiri-sisteman barneratzea eragin zuen.
• Globalizazio ekonomikoa medio, hirugarren sektoreko jarduera berritzaileek pisua irabazi dute eta industriek, aldiz, galdu. Hiriak, orokorrean, munduko zein Europako mapan euren buruak kokatzeko ahaleginetan dihardute. Aipatzekoak dira nola Bilbok Guggenheim efektua baliatu duen edo Donostia 2016ko hiriburu kulturala izango den.

Ariketa: EAEko hiri-hierarkia maparen iruzkina egiteko gidoia (494.orrialdeko mapa)

1.-Sarrera:

• EAEko gaikako mapa + irudi mapa.
• Adierazten den fenomenoa zehaztu.
• Legenda deskribatu: hirien sailkapena bost mailatan egiten da biztanle kopuruaren arabera.
• Hiri-sistema zer den azaldu.
• Hiri-eragin eremua zer den azaldu.

2.-Iruzkina: (gogoratu mapari erreferentzia egitea).

• EAEko hiriek antolaketa hierarkikoa dute; hierarkia horren buruan hiriburuen sistema polinuklearra dago: garantizaren arabera hiru metropoli-inguruak azaldu.
• Hiriburuen azpitik dauden hiri txikiak aipatu.
• Ikuspuntu espazialetik hiri-sistemak banaketa desorekatua du.
• Bi azpi-sistemak bereiztu: kostaldekoa eta barnealdekoa.
• Erkidegoko hiriek bestelako hiriekin (erkidegotik kanpoko eremuekin, adibidez Errioxa) dituzten harremanak komentatu.
• Europarekiko kokapen estrategikoa.

3.-Ondorioak:

• Etorkizuneko erronkak laburki aipatu (lagungarri 495-496 orr.).
• Donostia 2016 hiriburu kulturala izango da eta Gasteiz Green Capital titulua izan du, aurten Espainiako hiriburu gastronomiko bihurtu delarik.

PHOTOPEACH PROGRAMAREKIN LANEAN

 Hemen duzue programa erraz honekin lanean hasteko gida:

-www.photopeach.com-ean sartu eta  migrazioei buruzko aurkezpen bat osatuko duzue.

-Izenburua: Migrazio mugimenduak Espainian.

-Aurkezpenean agertu beharreko gutxieneko kontzeptuak: emigrazioa, inmigrazioa, migrazio saldoa,…

Gai irekia denez zuek aukeratu zertan zentratuko zareten: azken hilabeetako etorkinen uholdeak, espainiarrek egin dituzten edo gaur egun egiten ari diren Europaranzko migrazio mugimenduak,…etab.

Jarraitu beharreko pausoak:

1- Lehenengo pausoa erregistratzea izango da:

“Sing up”delakoan klikatu:           izena:

                                                    e-mail:

                                                    pasahitza:

2-“Create a new slideshow: other services” delakoan klikatu

3-Ondoren, internetean goian aipatzen diren kontzeptuen argazkiak bilatu eta argazki hauek ordenagailuko mahaigainean kopiatu.

4-“Upload photos” delakoan klikatu eta nahi dituzuen argazki guztiak jarri. Banan-banan jarri behar dituzue “abrir” delakoan kliklatuz.

5-Ondoren “next” delakoan sakatu.

6-“Slideshow title” delakoan aurkezpenaren izenburua jarri (aukeratu duzuen atalaren arabera aldatu daitekeena).

7-Musika aukeratu (bat aukeratu behar duzue eta kliklatu)

8-“Finish” delakoan sakatu

9-Jadanik zuen aurkezpena ikusi dezakezue

10- Egindako aurkezpena zuen e-mail-era bidali dezakezue eta horrela gordeta gelditzen da hurrengorako (gutunaren ikono hau aurkezpenaren aldamenean agertzen da, bertikalean, urdin kolorearekin).

Aldaketak egiteko

-Edit delakoan kliklatuz gero nahi duzuena aldatzeko aukera daukazue

-Edit caption and photos: aldaketak egiteko bai sartu dituzuen argazkietan (adibidez argazki gehiago sartzeko, argazkien artean diapositibak tartekatzeko,…etab) edo idatzi duzuenean aldaketak egiteko

-Preview: hemen klikatuz gero egindako aldaketak aurreikusi ditzakezue

-Ok: hemen klikatuz gero aldaketak gordeko dira

-Quiz: aurkezpenean zehar galderak osatzeko balio du (adibidez: euskaldun bat lan arrazoiak medio gaur egun Extremaduran bizi da; Extremadurako biztanleek nola kontsideratuko dute?):

1.Emigrantea.                  2. Inmigrantea.                        3. Bertakoa.

Adibide bat:  

Espainiako klimak errepasatzen:ozeanikoa on PhotoPeach

HIRI SISTEMA

Hemen duzue hiri-sistemaren inguruan, azterketari begira eskatuko zaizuena:

Selektibitaterako galdera teorikoak:

-Industrializazio aurreko hiria
-Industrializazio garaiko eta industrializazio osteko hiria
-Hiri-egitura: alde zaharra, zabalgunea eta periferia


Selektibitaterako ariketa praktikoak:

-Donostiako hiri-planoaren azterketa (legenda osatu eta iruzkina egitea)
-Espainiako hiri-hierarkia maparen iruzkina
-EAEko hiri-hierarkia maparen iruzkia


Definizioak:liburuaren laguntzarekin ondoko definizioak osatu.

• Alde zahar (322.orrialdean)
• Zabalgune (327.orrialdean)
• CBD (liburuan ez da agertzen): Central Bussiness District. Hiri bateko gune zentrala da. Bertan bulegoak, dendak,….etab. kokatzen dira eta Europako hirietan alde zaharrarekin eta XIX. mendeko zabalguneekin bat egiten duen gunea da.
• Hiri-hierarkia (343.orrialdean)
• Metropoli-inguru (333.orrialdean)
• Konurbazio (335.orrialdean)
• Urbanizazio barreiatua (edo urbanizazioa lausoa) (331.orrialdean)
• Pendulu mugimenduak (jadanik ikusi dugu!)
• Hiri-antolamenduko Plan Orokor (340.orrialdean)

INMIGRAZIOAREN INGURUKO ALBISTEA LANTZEN

Istiluen aurkako materiala erabili zutela onartu du Fernandez Diazek

2014/02/13

ITURRIA:www.eitb.com

Gutxienez 11 pertsona itota hil ziren joan den otsailaren 6an, Marokotik Ceutan sartzeko saiakera masibo batean. Gertakariari buruzko azalpenak eman ditu ostegun honetan, Kongresuan, Jorge Fernandez Diaz Barne ministroak. Hain zuzen ere, 400 etorkin inguru saiatu ziren Espainian barrena egiten.

Fernandez Diazek Guardia Zibilak istiluen aurkako materiala erabili zuela onartu du, baina, ministroaren esanetan, egindakoaren eta heriotzen arteko "kausa ondorio efekturik ez dago".

Azalpenak emateko eskaera ministroak berak egin zuen arren, PSOE, Izquierda Plural, UPyD eta Talde Mistoak ministroaren premiazko agerraldia eskatu zuten, batez ere etorkinen sarrera ekiditeko erabili zituzten istiluen aurkako materialari buruz argitaratu den informazioa argitzeko. Diazek Guardia Zibilak egin duen txostena irakurri du Kongresuan egin duen agerraldian.

Ministroak azaldu duenez, "jaurtiketa guztiak lurretik egin ziren" eta "gutxienez, 25 metroko distantziara". Gainera, gomazko pilotak "Espainiako uretan jaurti ziren beti, etorkinak zeuden lekutik urrun" eta, "zauriturik gabe, horietako gehienek saiakera bertan behera uztea lortu zuten".

"Gure helburua ez zen inoiz etorkinak zauritzea izan, disuasio-hesi bat sortzea baizik", argitu du.

Guardia Zibilaren txostenaren arabera, Espainiako uretan "ez zen zauriturik edo biktimarik izan", eta baieztatutako hamaika heriotzak Marokoko uretan izan ziren. Espainiako uretan berreskuratutako bi hilotzei buruz, autopsiak itota hil zirela baieztatu duela esan du ministroak.

Kongresuan egin duen bigarren agerraldian, ministroak adierazi du etorkinen bizia arriskuan zeudela ikusi zutenean, Guardia Zibilak pilotak botatzeari uzteko agindua eman zuela.

 

Euskal herritarren ustez, etorkinak ez dira beharrezkoak lan merkatuan

2014/03/10

ITURRIA:www.eitb.com

Krisia hasi aurretik, 10 herritarretatik zortzik kontrakoa esan zuten Immigrazioaren Euskal Behatokiak urtero egiten duen inkestan. 
Euskal Autonomia Erkidegoan jaio eta bizi diren herritar gehienek (% 43,9) uste dute etorkinak ez direla beharrezkoak lan-merkatuak dituen beharrak asetzeko. Krisia hasi aurretik, 10 herritarretik zortzik kontrakoa esan zuten Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiak urtero egiten duen inkestan. Behatokiak iaz egindako ikerketaren ondorioak gaur eman dituzte jakitera.

Adina, diru-sarrerak eta sinesmenen arabera, jarrera toleranteagoak edo itxiagoak nabarmendu ditu aipatu ikerketak euskal herritarren artean. Adibidez, paperak izan ala ez, hezkuntza eta osasun arretarako eskubidea dutela iritzi dio herritarren gehiengoak, baina ez du gauza bera pentsatzen gizarte laguntzei dagokienez.

Horrez gain, herritarren iritziz, integratzeko ahalegina "etorkinei dagokie", txostenaren datuen arabera.

Hala ere, euskal gizartearen gehiengoarentzat immigrazioa ez da jada arazo. Langabeziak, krisi ekonomikoak, klase politikoak edota ustelkeriak kezka handiagoa eragiten dute, Gorka Moreno, Ikuspegiko zuzendariaren esanetan.

Krisi ekonomikoak "lotura zuzena" dauka gizarteak etorkinei buruz duen iritziarekin. Krisia hasi aurretik herritarren % 80k uste zuen lan-merkaturako beharrezkoak zirela, baina orain % 35ek soilik du iritzi hori.

Zaintza lanetarako etorkinak kontratatzen dira, baina, oro har, baldintza txarretan, ikerketaren arabera. Bizikidetzari dagokionez, herritarren gehiengoak uste du etorkinak direla bertako ohituretara egokitu behar dutenak.

  Behin goiko albisteak irakurri ondoren, bietako bat aukeratu eta hemengo gidoiaren arabera testua landu:

1- TESTUAREN SAILKAPENA

-Dokumentu mota eta helburua

-Iturria

-Data

-Jasotzailea

2- TESTUAREN ANALISIA

-Testuaren gai nagusia

-Laburpena

-Zure iritzia eman

 

MIGRAZIO MUGIMENDUAK

Hemen duzue Informe Semanal programan eman zuten "La vida en una maleta" erreportaia. Gerra osteko emigratzaileen egoera azaltzen du.

La vida en una maleta

Biztanleriaren banaketa eta lurraldez lurraldeko desorekak: Espainian eta EAEn

Gai honekin loturiko bi aurkezpen uzten dizkizuet hemen:
Hemen dituzue Azkoitia, Azpeitia eta Zestoako datu demografikoak. Hauetan oinarrituta, bat aukeratu eta biztanleriaren piramidea egin.
AZPEITIAko biztanleria: sexua eta adinaren araberakoa 2012
ADINA GIZONEZKOAK EMAKUMEZKOAK TOTALA
0-4      422 445 867
5-9      410 371 781
10-14   383 346 729
15-19   346 324 670
20-24   372 366 738
25-29   432 423 855
30-34   582 499 1.081
35-39   627 600 1.227
40-44   573 506 1.079
45-49   512 538 1.050
50-54   530 512 1.042
55-59   434 442 876
60-64   459 447 906
65-69   381 382 763
70-74   282 280 562
75-79   247 299 546
80-84   177 215 392
85-      124 218 342
       7.293(gizonezkoak)      7.213 (emakumezkoak)             14.506 (totala)
Udalerriaren azalera: 69,39km2

AZKOITIAko biztanleria: sexua eta adinaren araberakoa 2012
ADINA GIZONEZKOAK EMAKUMEZKOAK TOTALA
0-4      395 382 777
5-9      309 303 612
10-14   274 258 532
15-19   249 254 503
20-24   297 241 538
25-29   331 296 627
30-34   493 485 978
35-39   533 435 968
40-44   460 404 864
45-49   436 447 883
50-54   450 382 832
55-59   328 304 632
60-64   315 293 608
65-69   255 301 556
70-74   208 214 422
75-79   215 265 480
80-84   138 215 353
85-       101 226 327

 5.787 (gizonezkoak)     5.705(emakumezkoak) 11.492 (totala)
Udalerriaren azalera: 55,4km2

ZESTOAko biztanleria: sexua eta adinaren araberakoa 2012
ADINA GIZONEZKOAK EMAKUMEZKOAK TOTALA

0-4       146 113 259
5-9       115 79 194
10-14    68 76 144
15-19    59 85 144
20-24    80 81 161
25-29   119 109 228
30-34   174 147 321
35-39   196 147 343
40-44   139 112 251
45-49   169 126 295
50-54   145 131 276
55-59    94 89 183
60-64   115 81 196
65-69    80 79 159
70-74    63 60 123
75-79    83 93 176
80-84    45 68 113
85-        34  61 95

1.924(gizonezkoak)  1.737 (emakumezkoak) 3.661 (totala)

Udalerriaren azalera: 43,69km2

NOLA EGIN ESPAINIARA ETORRITAKO ATZERRITARREN EHUNEKOEN MAPAREN IRUZKINA (2010)?

1-Maparen aurkezpena egin: mapa mota, legenda, iturria,...etab.

2-Inmigrazioa aztertu Espainian:

Historikoki herrialde emigratzailea (nora?); ondoren aldaketa petrolioaren krisia, trantsizioa eta demokraziaren etorrera,...90.hamarkadatik aurrera herrialde jasotzailea dela.

3-Espainiako biztanle kopurua aipatu eta inmigrante portzentaia:

Espainian 47 miloi pertsona bizi dira eta horietatik 5,1 miloi inguru inmigranteak dira (%10,95); asko gainera geratzeko asmoekin. Ondoren inmigrazio politikak aipatuz nazionalizatuak, legezko inmigranteak eta legez kanpokoei erreferentzia egin.

4-Maparekin lotura eginez banaketa espazialari erreferentzia egin:

• Nahiago dituzten eremuak klimatikoki erosoenak eta era berean, hirigune, zerbitzugune eta industria guneak dira (Madril, Katalunia, Valentzia, Murtzia, Almeria eta Balearrak). Guztiak %15tik gora eta Balearrak adibidez %21rekin. Hauen atzetik Kanariak, Errioxa, Aragoi, Nafarroa, Gaztela Mantxa ditugu; askotan nekazaritzarekin loturiko lanetan aritzen direlarik.
• Aipaturiko eremu hauen saturazioa medio, azken urteetan inmigranteak bestelako erkidegoetara mugitu dira, Kantauriko eskualdeetara adibidez (%6-10eko baloreekin).
• Balore baxuenekin Extremadura, Andaluziako zenbait barnealdeko probintzia ditugu %3,5-6ko baloreekin.

5-Inmigranteen jatorria aipatu:

Gehiengoa Hegoamerikarrak (ekuatoriarrak eta kolonbiarrak) eta Europarrak dira (errumaniarrak eta inglesak). Hainbat arrazoi daude: lotura historiko-sozialak, hizkuntza, klima onurak, 2000.urteko legeak erreztasun gehiago eman zituen,...

6-Sexu/adinaren araberako komentaketa egin:

Orokorrean gizonezkoak dira etortzen direnak. Gazte-helduak izaten dira, lan egiteko prest daudenak. Hala ere, hegoamerikarren kasuan emakumezkoen portzentaia ere handia da.

7-Espainiara etortzearen arrazoia:

Arrazoi nagusia ekonomikoa da. Urte askotan lan-esku merkearen beharra egon da eta etxeko lanekin zein adineko pertsonak zaintzeko lanpostuak bereganatu dituzte inmigranteek. Zenbait europarren kasua ere klima erosoago bat bilatzen dutela Espainian, bigarren bizitoki gisa ere.

8-Ondorioak: ondorio demografiko, ekonomiko eta sozialak:

• Demografikoak:Espainiarentzat positiboa, izan ere biztanle aportazioa egiten dute eta jaiotza-tasa igo egiten da.
• Ekonomikoak: BPGren igoera ahalbidetzen dute, Ogasunari aportazioa eginez. Urte askotan zehar lan deseroso eta gogorrenak egin dituzte (espainiarrek nahi ez zituztenak). Espainiar emakumeak lan mundura bideratzea ere ahalbidetu du. Negatiboak ere: beraien irabaziak jatorriko herrialdeetara bidaltzen dituzte.
• Sozialak:jarrera arrazistak, askotan "inbaditzaile" gisa kontsideratuak (azken urteetako krisi ekonomikoarekin areagotu dena). zenbait auzoetan pilatzea ekarri du, "auzo" marginatuak sortuz. Erlijio, ohitura,... desberdinak, integrazio arazoak.
• Azken garaiko gertaerak:Espainiaren kokapen geografikoa dela eta Afrikatik datozen inmigratzaileentzat "Europarako atea" da. Bereziki Ceuta, Melilla eta Kanariar Uharteetan inmigranteen etorrera "bolada" handiak gertatzen ari dira. Italian ere, antzeko arazoarekin aurkitzen dira...

NOLA EGIN ESPAINIAKO BIZTANLERIA-PIRAMIDEAREN IRUZKINA (2010)?

Gogoratu praktika hau Selektibitateko azterketari begira garrantzitsua izaten dela. Hemen daukazue berau iruzkintzeko gidoia: EAEkoa oso antzekoa da (80.hamarkadako krisialdia aipatzean bereziki birmoldatze industriala komentatu dezakezue; gogoratu "euskalduna ontziolarena". Hortaz aparte, goiko segmentuetan zahartze-maila handiagoa emakumeen kasuan, hau da, Espainiarekiko bizi-itxaropen altuagoa eta bestetik, EAEn inmigranteen fluxuak ez dira hainbeste eman  ikus piramidearen erdialdeko kohorteetako barrak ez dira hainbeste ateratzen).

 

 

IRUZKINAREKIN HASI BAINO LEHENAGOKO ARGIBIDEAK



• Kohortea: segmentuetako bakoitzari ematen zaion izena da.
• Gazteak (0-14adin bitartekoak); helduak (15-64adin bitartekoak); adinekoak (65 eta gehiagokoak).
• Biztanleria aktiboa: 16-65 urte bitarteko biztanleak osatzen dute (lan egiteko moduan daudenak, nahi eta batzuk okupatu gabe egon).
• Nola kalkulatu kohorte bakoitzeko pertsonak zein urtetan jaio diren: adibidez 74 urteko pertsona bat 1936.urtean jaio dela jakiteko 2010(piramidearen urtea)-74(pertsona horren urteak)=1936.  

1.SARRERA

1.1.Grafikoaren aurkezpena: barra grafikoa (ardatz horizontalean biztanle portzentaiak, ardatz bertikalean adin-tarteak, 5 urteka, ezkerraldean urdinez gizonezkoak eta eskuinaldean arrosaz emakumezkoak), iturria INE, 2010.urtekoa, Espainiako biztanleriaren datuak.

1.2.Zein da adierazten den fenomenoa: Espainiako biztanleriak 2010. urtean sexuaren eta adinaren arabera duen egitura erakusten duen eta modu berean ia ehun urtetan zehar demografian ondorioak izan dituzten gertaerak ere azter daitezken grafikoa da.

1.3.Piramideak, orokorrean, zer nolako itxura du: piramideak erroboil itxura du, beraz, hau garatutako herrialde bati dagokio jadanik erregimen demografiko modernoan murgilduta dagoena. Piramide erregresiboa da(gero eta jende gutxiago jaiotzen da).

1.4.Iruzkina egiteko jorratuko dituzun atalak aipatu: sexuaren araberako analisia, adinaren araberako analisia eta konklusioen atala jorratuko ditugu.

2.SEXUAREN ARABERAKO ANALISIA:

Argi eta garbi bi talde bereizten dira: gizonezkoak (urdinez, ezkerretara) eta emakumezkoak (arrosaz, eskumatara).

2.1.Zer gertatzen da hasierako kohortean?: gizonezko gehiago ageri da, 105-100ko proportzioan (fenomeno naturala da, gizonezko gehiago jaiotzen da).

2.2.Zer gertatzen da erdialdeko kohorteetan?: piramidearen erdialdeko eremuan bi sexuen zifrak berdindu egiten dira; gizonezkoen barrak zertxobait kanporantzago ageri dira inmigranteen etorrera medio (askotan gizonezkoak). Beraz, hasierako desproportzio hori zertxobait konpentsatzen da (gizonezkoen hilkortasun tasa handiagoa baita).

2.3.Zer gertatzen da goikaldeko kohorteetan?: goiko segmentuetan (pertsona zaharrak) emakumezkoak gehiago dira. Alde batetik, bizi itxaropena handiagoa daukate (biologikoki sendoagoak) eta bestetik, tradizionalki gizonezkoek arrisku handiagoko lanak, bizimodu desberdina, ohitura desberdinak(tabakoa, edaria,…), gerretan parte hartze handiagoa,…etab eduki dute.

3.ADINAREN ARABERAKO ANALISIA

3.1.Zer gertatzen da 0-4 kohortean?:jarraitzen dioten kohorteak baino zertxobait handiagoa da. Juxtu krisi aurreko inmigrazioarekin lotu behar da; hauek ugalkortasun tasa handiagoa daukate.

3.2.Zer gertatzen da 5-24 segmentuetan?: hurrengo segmentu hauetan ikusten da biztanleriaren murrizketa zerbait konstantea dela. Jaiotze-tasen beherakadarekin lotu behar dugu. 1980.hamarkadako krisia (bertan jaiotako pertsonak barneratzen dira segmentu hauetan).

3.3.Zer gertatzen da 25-44 kohorteetan?:garapeneko urteetan jaio zirenak kokatzen dira hemen.Diktaduraren zabalkuntza, egonkortze-planak, industriaren garapena, ekonomiaren modernizazioa, heriotza jeitsi eta jaiotzak “animatu” egin ziren(“baby-boom” fenomenoa).

3.4.Zer gertatzen da 45-59 kohorteetan?:Biztanleriaren hazkundea motelagoa da, gerra osteko garaia da eta (arrazonamendu kartilak 1952.urterarte mantendu ziren).

3.5.Zer gertatzen da 60-75 kohorteetan?:motzagoa da bi sexuetan, gerra zibileko belaunaldia da eta.

3.6.Zer gertatzen da 75tik gorako segmentuetan?:bi efektiboetan murrizketa ikusten da. Era berean, emakumezkoak gehiago direla nabaria da arrazoi biologikoak medio, bizi itxaropen altuagoa dutelarik.

4.KONKLUSIOEN ATALA

Behin piramidea aztertu ondoren zerekin aurkitu gara eta etorkizunari begira zer gertatu daiteke Espainiako biztanleriarekin?

4.1. Beraz, zer motatako piramidearen aurrean aurkitzen gara: frogatuta gelditzen da piramide erregresibo baten aurrean kokatzen garela, herrialde garatu bati dagokiona. Belaunaldi txandatze naturalik ez!! (agian inmigranteen aportazioarekin konpondu daitekeena; baina krisia medio azken urteetan beraien jomugetara bueltatzen ari dira). Gero eta zaharkituagoa dagoen biztanleria.

4.2.Etorkizunean positiboak ez diren ondorioak: pentsio finantziazio arazoak, populazio aktiboaren murrizketa, osasun gastua, pertsona edadetuentzako zerbitzu eskariaren egoera, inmigrazio beharra, …etab.

4.3.Arazoen aurrean zer: beraz, erronka handi baten aurrean aurkitzen da Espainia. Familientzako laguntzak sustatu beharra, jaiotza-tasa bultzatzeko politikak bideratu, inmigranteen erakarpen planak,…

MUNDUKO ETA ESPAINIAKO EREMURIK POPULATUENAK

Hemen duzue munduko biztanleriaren zenbatzaile baterako lotura:

http://sp.ria.ru/infografia/20111004/150929201.html


Beheko zerrenda honetan dituzue munduko hamar herrialde populatuenak (iturria www.lareserva.com):

Txina: 1.357.379.000
India: 1.256.994.000
Amerikar Estatu Batuak: 316.191.000
Indonesia: 248.731.000
Pakistan: 207.384.000
Brasil: 195.632.000
Nigeria: 177.096.000
Banglades: 154.514.000
Errusia: 143.485.000
Japonia: 127.235.000

Hemen, berriz, munduko hiririk populatuenak (iturria Thomas Brinkhoff-en The Principal Agglomerations of The World lana):

Tokio (Japonia): 34.600.000
Guangzhou (Txina): 26.300.000
Yakarta (Indonesia): 25.800.000
Shangai (Txina): 25.800.000
Seul (Hego Korea): 25.600.000
Mexiko hiria (Mexiko): 23.500.000
Delhi (India): 23.500.000
Karachi (Pakistan): 22.100.000
Manila (Filipinak): 21.800.000
Nueva York(AEB): 21.500.000

Europar kontinentean lehena Moscu da 16.200.000 biztanleekin, jarraian Londres 13.000.000 biztanleekin eta azkenik Paris 10.600.000 biztanleekin.

Espainiako hiririk populatuenak (iturria INE):

Madril: 3.233.527
Bartzelona: 1.620.843
Valentzia: 797.028
Sevilla: 702.355
Zaragoza: 679.624
Malaga: 567.433
Murtzia: 441.354
Palma de Mallorca: 407.648
Las Palmas de Gran Canaria: 382.296
Bilbo: 351.629

Espainiako biztanleria: 46.609.652 biztanle (INE 2013ko uztailak 1).

EAEko biztanleria: 2.179.815 biztanle (EUSTAT 2011ko datuak, 2013-04-30.an kaleratuak).

Hemen dituzue INE eta EUSTAT-eko web guneetarako sarbideak:

http://www.ine.es/

http://eu.eustat.es/idioma_e/indice.html#axzz2uEs6JENH

BIZTANLERIAREN GAIA

3.ebaluaketa hasteko, biztanleriaren gaia landuko dugu. Hemen duzue gai honen inguruan eskatuko zaizuena:

-Selektibitaterako galdera teorikoak:

1. Biztanleriaren banaketa eta lurraldez-lurraldeko desorekak Espainian.
2. Biztanleriaren banaketa eta lurraldez-lurraldeko desorekak  EAEn.
3. Barne migrazioa mugimenduak Espainian (EAEri arreta berezia eskainiz).
4. Kanpo migrazioa mugimenduak Espainian (EAEri arreta berezia eskainiz).

-Selektibitaterako galdera praktikoak:

1. Espainiako demografia-erregimenen bilakaeraren grafikoaren iruzkina.
2. Espainiako lurraldeetara etorritako atzerritarren ehunekoen maparen iruzkina.
3. Espainiako edo/eta EAEko adin piramidearen iruzkina.

-Ondorengo definizioak koadernoan bete, liburuko informazioa lagun duzuela:

• Zentsua: 275.orrialdean
• Udal-errolda: 275.orrialdea
• Biztanleria dentsitate:276.orrialdean
• Biztanleriaren benetako hazkunde:278.orrialdean
• Trantsizio demografiko:280.orrialdean
• Bizi-itxaropena:278.orrialdean
• Biztanleriaren zahartzea:301.orrialdean
• Migrazio-saldoa:286.orrialdean
• Nekazal-exodoa:286.orrialdean
• Biztanleria aktiboa:302.orrialdean

Hemen dituzue Selektibitateari begira material grafiko eguneratua: atzerritarren ehunekoen mapa eta Espainia zein EAEko adin-piramideak.

ESPAINIAKO TRENBIDE ETA ERREPIDE SAREEN MAPEN IRUZKINAK

Dakizuenez, 3.sektoreko jardueren artean garraiobideekin loturikoak ere baditugu. Hona hemen liburuan duzuen Espainiako trenbide sarearen mapa:

Helburua, mapa honen iruzkina osatzea izango da, eman zaizuen gidoia zein liburua erabiliz eta AHT-ren inguruan egin duzuen lanean lorturiko informazioa barneratuz.


Bestalde, hemen daukazue pasa den ikasturtean Gasteizko ikasle batek egin zuen Espainiako errepide sarearen maparen iruzkin eredua:

Aztergai daukagun  mapa hau, Espainiako errepide sarearen mapa da. Gaikako mapa honen iturria ‘Anaya Touring Club’ da eta 2008ko datuak eskaintzen dizkigu. Legendan azaltzen digun bezala, mapan zehar agertzen diren marra urdin zuzenak, autobideak eta autobiak irudikatzen ditu; puntutxoez bidez osatutako marra urdina, eraikitzen ari diren autobideak eta autobiak; eta marra gorria, bestelako errepideak.

            Mapan argi atzematen da Iberiar penintsulako errepide-sareak diseinu erradiala du. Erdigunea Madrilen dago, eta ardatzak ditu periferiako portu eta hiri nagusietarantz. Eredu hori Estatuaren ikuskera zentralistari dagokio. XVIII. mendean abiatu zen Borbondarrekin eta 1960ko hamarkadan sendotu zen, errepide-sarea modernizatu zenean.

            Maparen legendan eta mapa bertan marra urdinekin, autobideak eta autobiak irudikatzen dira. Autobidea, edukiera handiko bidea da, bi noranzkoekin; trafiko kopuru handiak abiadura handian zirkulatzeko, erregulartasunez eta segurtasun handiarekin. Autobia, bi noranzko edukiera handiko bidea da baita, baina autobideak ez bezala, ez ditu bidegurutzerik. Mapan ikusten dugun bezala, Espainian autobia maila altua dago.

            Bestalde, mapari begiratuz, argi antzematen da lurraldeen arteko desoreka nabariak ematen direla. Alde batetik, sarearen dentsitatea handiagoa da ekonomikoki garrantzitsuenak diren eremuetan (Madril, Katalunia eta Valentziako Erkidegoa). Modu honetan, oso dinamikoak ez diren eremuetan, dentsitatea txikiagoa da (Extremadura, Aragoi, bi Gaztelak eta Andaluzia). Bestalde, trafikoaren intentsitatea handiagoa da edukiera handiko errepideetan (Mediterraneoko eta Ebroko korridoreetan). Gainera, orokorrean Espainian, errepide bidezko irisgarritasuna handiagoa eta homogeneoagoa da beste edozein garraioena baino. Hala ere, leku batzuetan pilatzen da, hala nola, industrigune eta turismo-gune nagusietan. Aitzitik, irisgarritasuna txikiagoa da Frantziaren eta Portugalen ondoko muga-inguruetan.

            Maparen iruzkinarekin jarraitzeko, aipatu behar da, mapan irudikatzen diren errepideen eskumenak Estatuaren, Erkidego Autonomoen edo Diputazioen menpe egongo direla. Beraz, erakunde hauen lana, hiri nagusienen zein eskualdeen arteko komunikazioa bermatzea izango da. Era berean, instituzio hauek izango dira errepide-sareak mantentzeaz eta hauen hobekuntzaz arduratuko direnak. Izan ere, Garraio Azpiegituren Plan Estrategikoaren bidez, lurralde osoari errepidez irisgarritasun handia ematea, egin gabe dauden ardatzak ixtea eta Europar Batasunarekin errepidez dagoen integrazioa bultzatuko da.

            Guzti honen ondoriotzat esan dezakegu, gaur egun, Estatuko zein eskualdeko biztanle nukleoen artean, orokorrean, errepide-sarearen hobekuntzaren ondorioz irisgarritasun tasa altuagoak ditugula. Gainera, errepideak kokatzen diren inguruetan, hiri, industria eta turismo dentsitate handienak daude.

Hala ere, ezin ditugu ahaztu errepide garraioaren ingurumen arazoak. Hori dela eta, automobilen kutsadura murriztea izango da erakundeen lehenetariko lana, garraio kolektiboa eta trenbidea sustatuz.

AHTaren INGURUKO LANA

Espainiako trenbide sarearen mapa oinarritzat hartuta, ondorengo gaia landuko duzue:

“Abiadura handiko trena”

 

 

 

Ondorengo web orriak kontsultatu:

www.ahtgelditu.org       (ikuspegi bat)

www.euskalyvasca.com        (bestelako ikuspegi bat)

http://www.eitb.com/eu/bideoak/osoa/1251772/abiadura-handiko-trena-beharrezkoa-al-da-bideoa--debatea/          (ondorengo debate edo eztabaidaren bideoa ikusi dezakezue)

Ondorenean, taldeka txosten bat osatu gai honen inguruan eta emailera bidali; gida bezala alderdi hauek jorratu ditzazkezue:

-Azpiegitura honen alderdi positiboak eta negatiboak

 

-Zer nolako eragina izan dezake ekonomian edo/eta bestelako sektoreetan

- Zuen iritzia edo ikuspuntua  adierazi gai honen inguruan

 

-Alternatiba posibleak

 

-Bilatu Espainiako abiadura handiko sarearen mapa bat eta hemen barneratu: zer linea daude jadanik eraikita, zeintzuk daude obratan, zeintzuk proiektuan, noiz hasi zen abiadura handiaren prozesua.....

 

http://www.adifaltavelocidad.es/es_ES/infraestructuras/lineas_de_alta_velocidad/lineas_de_alta_velocidad.shtml

-Sustapen Ministeritzako web orria kontsultatu eta ondorengo kontzeptuak definitu: ADIF, FEVE eta RENFE:

https://www.fomento.gob.es/MFOM/LANG_CASTELLANO/DIRECCIONES_GENERALES/FERROCARRILES/

3.SEKTOREA: AURKEZPENA ETA DEFINIZIOAK

Industriaren sektorearekin amaituta, 3.sektorea landuko dugu. Zer motatako jarduerak barneratuko ditugu hemen?: merkataritza, garraioa, turismoa,hezkuntza, osasuna,... bezalako jarduerak nagusitzen dira 3.sektorean.

Selektibitateari begira galdera teorikoak

-Turismo jardueraren bilakaera eta egungo garrantzia Espainian
-Turismo jardueraren bilakaera eta egungo garrantzia EAEn

Selektibitateari begira iruzkinak

-Espainiako errepide sarearen maparen iruzkina
-Espainiako trenbide sarearen maparen iruzkina


Hemen dituzue 2.ebaluaketako kontzeptuekin bukatzeko falta diren hiru definizioak:

-Tertziarizazioa: (ekonomiaren tertziarizazioa): Ekonomiaren hirugarren sektoreak (zerbitzu sektoreak)  beste bi sektoreekin (lehenengoa eta bigarrena) alderatuta pisua irabaztea da, sektore nagusi bihurtu arte, okupatutako biztanleria aktiboari zein BPG-ri egindako ekarpenari dagokionez.

-Garraio-azpiegitura: Garraio-sistemaren oinarri materiala da, hau da, garraio-azpiegiturak eraikin edo egitura finkoak dira: errepideak, autobideak, trenbide sareak, portuak, aireportuak,…. Azpiegitura hauetaz gain, garraio-baliabideek ere garraio-sistema osatzen dute. Baliabideak osagai mugikorrak dira: ibilgailuak, autobusak, ontziak, kamioiak, hegazkinak,…..

-Garapen-iraunkor:  Garapen mota bat da, oraingo beharrei erantzuten diena, ondorengo belaunaldien garapena oztopatu, eragotzi  edo baldintzatu gabe. Kontzeptu hau 1987. urtean agertzen da, Nazio Batuen Erakundeko ingurugiro eta garapenari buruzko komisioak aurkeztu zuen (Burtland txostena, norbegiar Gro Harlem Burtland doktoreak gidatuta).

 

ZER DA FRACKING-A?

2.sektorea aztertzen ari gara, industria, eraikuntza bezalako jarduerak eta hauekin batera energia iturriak ere. Azken hauen inguruan agian ezagutuko duzuen kontzeptua aipatzen dizuet hemen: FRACKING-A; izan ere, azkenaldian polemika eta zeresan handia izan du gure gizartean.

Hemen dituzue gai honen inguruko hainbat lotura interesgarri. Zein da zuen iritzia?. Utzi zuen aportazioa sarrera honen behekaldean ageri den komentarioen atalean.

http://frackingezaraba.org/eu/que-es/


http://lab.rtve.es/fracking/

TEKNOLOGIA PARKEAK

http://www.parquestecnologicosvascos.es/         web orrian sartu eta ondorengo galderak osatu; ondoren erantzuna emailez bidali!

 

 

1.     Zer da Teknologi Parke bat?

2.     Araba, Bizkaia eta Gipuzkoakoak non kokatzen diren azaldu (kokapen espaziala, komunikabideetatik gertu bai ala ez, hirietatik gertu bai ala ez,…) eta izenak aipatu.

3.     Zer nolako enpresak kokatzen dira bertan?. Azaldu eta adibide batzuk eman.

4.     Web orrietan agertzen diren azken albisteetako bat aukeratu eta laburki azaldu.

5.     Gutxigorabehera zenbat enpresa daude teknologi parke hauetan eta langile kopurua zenbatekoa da?

6.     Zer helburu nagusi dituzte Teknologi Parkea hauek?

 

EAE-ko INDUSTRIA SEKTOREA

Selektibitaterako galdera teorikoak:

• EAE-ko industria sektore nagusiak
• Industriaren kokapena EAEn

Selektibitaterako praktika:

• EAE-ko industria-enplegu dentsitate maparen iruzkina (liburuan 475.orrialdean). "Irudi mapa" baten aurrean gaude.

Definizioak:
Berdinak dira: industria deslokalizazioa eta goi-teknologiako industria